Wilders (PVV) kreeg sinds 2010 steun van Amerikaanse organisaties en donateurs, zo blijkt uit onderzoek van Reuters en Follow the Money. De Middle East Forum, een pro-Israëlische denktank van Daniel Pipes, financierde in 2010 en 2011 Wilders’ verdediging in zijn eerste strafproces. Pipes zegt “een bedrag van zes cijfers” te hebben ingezameld; PVV-bronnen noemen circa 100.000 dollar. Het geld ging volgens Pipes rechtstreeks naar de advocaat. src:2803 src:2804 src:2805
Het David Horowitz Freedom Center betaalde volgens Horowitz een vergoeding voor twee speeches, beveiliging en overnachtingen. src:2803 Tussen 2014 en 2016 ontving de Stichting Vrienden van de PVV volgens Follow the Money bijna 150.000 euro van dat centrum; van de stichting zijn geen jaarverslagen beschikbaar, zodat onbekend blijft waaraan het geld is besteed. src:2805 In 2017 maakte de stichting van de Amerikaanse zakenman Robert Shillman 213.686 dollar over aan een Nederlands advocatenkantoor, bestemd voor “een individu in zijn strijd voor de vrijheid van meningsuiting”; Follow the Money leidt daaruit af dat het om Wilders gaat. src:2805
Pipes en Horowitz ontkennen de PVV als partij financieel te steunen. Wilders zegt dat de kosten zijn betaald door donaties van mensen die de vrijheid van meningsuiting verdedigen; hij weigert donateurs te noemen, omdat dat hun veiligheid in gevaar zou kunnen brengen. src:2803 src:2805
Wat uit deze bronnen niet volgt, is dat de Israëlische staat geld gaf of Wilders aanstuurt. De betalers zijn Amerikaanse private organisaties en donateurs; in de gebruikte bronnen staat geen aanwijzing voor Israëlische staatsfinanciering. Wilders’ eigen band met Israël staat in een apart artikel.
Verdieping
Geschenkenregister. Kamerleden moeten giften van meer dan 50 euro melden. Volgens Follow the Money meldde Wilders de bijdragen van Shillman uit 2017 niet; hoogleraar Wim Voermans bevestigt dat registratie dan verplicht is (art. 150a Reglement van Orde). Een officiële toezichthouder ontbrak in 2021, en zonder toezicht had het niet melden volgens de publicatie geen gevolgen. src:2805
Wet financiering politieke partijen. Sinds 1 januari 2023 mogen partijen, neveninstellingen en kandidaten bij Tweede Kamerverkiezingen geen giften uit het buitenland ontvangen; Nederlanders in het buitenland zijn uitgezonderd. Giften vanaf 1.000 euro per donateur per jaar worden openbaar, vanaf 10.000 euro geldt een meldplicht binnen drie werkdagen, het maximum is 100.000 euro per donateur per jaar en bij giften van rechtspersonen moet de uiteindelijk belanghebbende worden gemeld. src:2806 De minister kan een bestuurlijke boete opleggen en de accountant controleert; of omzeiling via derden mogelijk is, moet volgens de minister de praktijk uitwijzen. src:2807
Of betalingen aan een advocaat of aan een stichting als Vrienden van de PVV onder deze regels vallen, beantwoorden de bronnen niet (OPEN). De stichting heeft volgens Follow the Money hetzelfde adres en telefoonnummer als de PVV. src:2805
Beschouwing
Vast staat dat Amerikaanse private organisaties de juridische strijd en reizen van Wilders hebben betaald en dat de herkomst en besteding van een deel van het geld niet openbaar is. Niet bewezen is dat een staat Wilders aanstuurt. De vraag in de titel van het oorspronkelijke artikel, lobbyist of Nederlander, is daardoor te smal; beter te toetsen is hoe transparant buitenlandse financiering van politici is. De persoonlijke band met Israël zelf staat in het artikel hierover.
Visie van Burgerplatform
Wij vinden dat kiezers moeten kunnen zien wie een politicus en zijn juridische kosten en reizen betaalt, ongeacht partij of politieke kleur van de donor. De wet regelt dit sinds 2023 voor partijen, neveninstellingen en kandidaten, maar fondsen voor persoonlijke juridische kosten en de handhaving blijven een open punt. Uitbreiding van de transparantie en een toezichthouder op het geschenkenregister van de Tweede Kamer zouden dat verkleinen. Dat is een visie en geen vaststaand feit.