Geert Wilders (PVV) staat bekend om zijn onvoorwaardelijke steun aan Israël. Die band begon voor zijn politieke loopbaan: in 1980, op zijn zeventiende, vertrok hij naar Israël en woonde er tot 1982, eerst in Jeruzalem en in een kibboets en daarna in een mosjav op de Westelijke Jordaanoever. src:2795 src:2796 Zelf zegt hij dat zijn liefde voor Israël daar is ontstaan, hoewel hij toen nog niet met politiek bezig was. src:2796
Later keerde hij vaak terug: volgens NRC meer dan veertig keer. src:2797 Zijn politieke lijn is openlijk pro-Israëlisch; Israël is in zijn woorden “een stukje Westen in het Midden-Oosten”. src:2795 Een discoursanalyse uit 2025 van zijn toespraak in Tel Aviv in 2010 concludeert dat zijn steun volgens de auteurs verder gaat dan afstand nemen van antisemitisme, en dat hij via analogieën tussen Israël en het Westen enerzijds en Palestina en de islam anderzijds de aanwezigheid van moslims in Europa wil delegitimeren. src:2798
Dit zijn openlijke, door Wilders zelf benoemde banden. Voor de bewering dat de Israëlische ambassade zijn Kamervragen zou aanleveren, is geen openbare bron gevonden, en ook voor aansturing door een buitenlandse staat of dienst is geen bewijs.
Verdieping
De AIVD-zaak van 2010 betreft Markuszower. In april 2010 trok PVV-kandidaat Gidi Markuszower zich terug nadat het ministerie van Binnenlandse Zaken Wilders een brief had gestuurd met AIVD-informatie. Daarin stond dat Markuszower een “risico voor de integriteit” van Nederland was, dat hij betrokken zou zijn geweest bij een organisatie die informatie aan een “buitenlandse mogendheid” overdroeg en dat hij contact had met medewerkers van een buitenlandse inlichtingendienst. src:2799 De brief noemt geen land. Bronnen van NRC vermoedden Israël en de Mossad; dat is een vermoeden en geen bevestigd feit. src:2799 src:2800 Markuszower noemde de beschuldigingen absurd en zei dat er geen bewijs was. src:2799
Hij kwam in 2017 in de Tweede Kamer. In juni 2024 trok Wilders hem terug als kandidaat-minister van Asiel en Migratie na het AIVD-veiligheidsonderzoek en noemde “de inhoud van de naslag” als reden. src:2801 src:2802 Wat er in die naslag stond, is niet openbaar. Openbaar bewijs voor contacten van Markuszower met de Mossad is er niet.
Deze zaak gaat over Markuszower en niet over Wilders. Zij zegt niets over de vraag of Wilders zelf contact had met een inlichtingendienst.
Beschouwing
De bronnen tonen een persoonlijke en politieke band: een jeugd in Israël, vele bezoeken en een pro-Israëlische lijn die Wilders zelf uitdraagt. Ze tonen geen aansturing, geen informatiestroom via een ambassade en geen agentschap. Dat onderscheid doet ertoe, omdat beweringen zonder bron afleiden van wat wel te toetsen is: het beleid. Over de financiering vanuit de Verenigde Staten, een aparte vraag, zie dit artikel.
Visie van Burgerplatform
Wij vinden dat de pro-Israëlische lijn van een partij beoordeeld hoort te worden op inhoud, bijvoorbeeld op de gevolgen voor Palestijnse burgers en voor het Nederlandse buitenlandbeleid, en niet op veronderstelde verborgen sturing. Waar de AIVD voor een politicus waarschuwt, blijft het publiek achter met een vermoeden over het land in kwestie; de zaak-Markuszower laat zien dat zo’n vermoeden hardnekkig is zonder publieke onderbouwing. Meer openheid door de overheid, voor zover de veiligheid dat toelaat, kan helpen. Dat is een visie en geen vaststaand feit.