Verrekening onder de beslagvrije voet door de overheid (B5)
Bij verrekening - het inhouden van een vordering op een uitkering of toeslag die een bestuursorgaan zelf uitbetaalt - wordt de beslagvrije voet niet altijd toegepast, waardoor het inkomen onder het bestaansminimum kan zakken. Jaarlijks vinden 986.000-1.036.000 verrekeningen plaats op periodieke inkomsten (Belastingdienst 300.000-350.000, UWV 204.000, SVB 185.000, gemeenten 54.000) - méér dan het aantal loonbeslagen (800.000-900.000) - terwijl verrekening buiten de coördinatiemechanismen valt die de wet voor beslag heeft ingevoerd.
Het omzeilen van een beschermingsnorm door een andere inningsroute (verrekening in plaats van beslag) te kiezen dan waarvoor die norm is geschreven. Een steekproef bij de toeslagenverrekening 2021 toont dat dit geen incident is: bij 105 van 234 onderzochte personen (ruim 45%) werd de beslagvrije voet geheel of gedeeltelijk geraakt.
Open data: help mee. Zie je een fout, een betere bron of een ontbrekend cijfer in deze analyse? Stel een correctie of aanvulling voor. Voorstellen worden alleen door een mens beoordeeld en doorgevoerd; elke wijziging wordt gelogd.
Correctie of aanvulling voorstellenAnalyse
Aanname: bij 0,5-3% van de circa één miljoen verrekeningen daalt het inkomen onder de beslagvrije voet (centraal 1,5%, ruim 15.000 gevallen per jaar) - niet gemeten, de evaluatie stelt dat de foutmarge 'nog niet volledig is gemeten door ontbrekende data'. MKBA-doorrekening (centraal): baten €29 mln/jr, kosten €5 mln/jr structureel plus €30 mln eenmalige ketenaanpassing (eigen aanname), saldo +€24 mln/jr, NCW30 +€0,46 mrd (herrekend 30-09-2026, discontovoet 2,8/1,8%, horizon 30 jaar; gevoeligheid 2,25%/30j: +€0,50 mrd; horizon 50 jaar: +€0,63 mrd; horizon 30 jaar gehandhaafd: regelwijziging zonder kapitaalgoed, voortbestaan van het stelsel onzeker) - nagenoeg ongevoelig voor het verdelingsgewicht omdat de vordering intact blijft en er nauwelijks derving is.
Betrokken bestuurders
Maatregelen
Herkomst van de bedragen per maatregel
Herkomst van de bedragen
Brede welvaartseffecten per maatregel
Per maatregel het welvaartssaldo (vóór overlapcorrectie) en daaronder elke effectregel: bandbreedte, klasse, thema, rekenregel en bron. Overdrachten en begrotingsposten staan erbij, maar tellen niet in het welvaartssaldo.
- Beslagvrije voet ook laten gelden bij verrekening door de overheid (B5)Welvaartssaldo € 29 mln per jaar (midden € 29 mln)telt volledig mee
- Sectoraal effect gebruikers en producentenWelvaart
€ 29 mln per jaar
Nog geen bandbreedte: één schatting
Correctie voorstellen - Belastingeffect (saldo Rijksbegroting)Begroting: telt niet in het welvaartssaldo
−€ 5 mln per jaar
Nog geen bandbreedte: één schatting
Correctie voorstellen - Totaal welvaartssaldo (MKBA)saldo: telt niet in het welvaartssaldo
€ 24 mln per jaar
Nog geen bandbreedte: één schatting
Correctie voorstellen
Bronnen bij deze analyse
- Stand van de Uitvoering 2025 (CJIB)online
- Wat levert het op? Maatschappelijke kosten-batenanalyse van vijf stop-maatregelen bestaanszekerheiddocumentonline
- Rapport Werkgroep discontovoet 2025 (19-09-2025; Kamerstuk 29352 nr. 12, kabinetsreactie 31-10-2025, geldt vanaf 1-1-2026): standaard 2,8/1,8%, laag 2,2/1,4%, hoog 4,2/2,7%; met Algemene Leidraad MKBA (2013) en Handboek Milieuprijzen (2023)online
- Kabinetsreactie IBO Problematische Schuldenonline
- Tussentijdse evaluatie Wet vereenvoudiging beslagvrije voetonline
Datapunten bij deze analyse
- 50 EUR, NCW 30 jaar Netto contante waarde over 30 jaar (B5 - beslagvrije voet bij verrekening)