Op 28 september, de dag van de Nederlandse première, schoof RTL Nieuws-verslaggever Olaf Koens aan bij de talkshow RENZE op RTL 4. Hij had de documentaire NAZA die dag gezien en noemt die een mokerslag. "Meestal wordt geweld verteld vanuit het perspectief van de slachtoffers. Hier zijn de daders van het geweld zelf aan het woord."
Wat de film laat zien
NAZA is gemaakt door de Israëlische regisseurs Yuval Abraham en Rachel Szor, twee van de makers van het met een Oscar bekroonde No Other Land, en geproduceerd door The Guardian. De titel is legerjargon voor nezek agavi, nevenschade: het aantal burgers dat naar verwachting omkomt bij een aanval op een doelwit. In de film vertellen 24 Israëlische militairen en inlichtingenofficieren, onherkenbaar gemaakt, ’s nachts op daken in Tel Aviv over hun werk. De film won in september de Speciale Juryprijs op het filmfestival van Venetië.
Koens vat de getuigenissen samen. Doelwitten, zoals Hamas-kopstukken, werden thuis opgezocht, onder meer door de telefoon van een dochter van twaalf te hacken om te weten wanneer haar vader thuiskwam. Volgens een getuige mocht hij zelf aanvallen goedkeuren tot een bepaalde NAZA, en werd er één keer goedkeuring gegeven voor 500. Koens beschrijft dat de film onderscheid maakt tussen de eerste maanden, gericht op Hamas-leiders, en een latere fase waarin volgens de soldaten hele wijken plat werden gebombardeerd. Veel militairen zeggen dat het abstract voelde, "als een computerspelletje".
Wat het leger zegt
Het Israëlische leger wijst de film af. Het noemt de film misleidend, zegt nooit een aanval te hebben gepland of goedgekeurd waarbij 500 of iets in die buurt aan burgerdoden werd verwacht, en stelt dat AI nooit zelfstandig doelwitten kiest. Volgens het leger zijn de getuigen niet te controleren en kreeg het geen kans om vooraf te reageren. De film bouwt volgens The Guardian voort op onthullingen die +972 Magazine, Local Call en The Guardian tussen 2023 en 2025 publiceerden. Koens wijst erop dat de getuigen een groot risico lopen. Premier Netanyahu steunt wetgeving om het staatsburgerschap te kunnen intrekken van wie het leger in het buitenland belastert; president Herzog zegt dat dat geen kans maakt.
Volgens het Gazaanse ministerie van Volksgezondheid, geciteerd door de VN-organisatie OCHA, zijn sinds oktober 2023 in Gaza 74.032 mensen gedood. De film draait sinds 1 oktober in ruim zestig Nederlandse zalen. Op 6, 7 en 8 oktober werd hij niet vertoond op verzoek van de makers, omdat hun familie wordt bedreigd. The Guardian wil de film later gratis online zetten.
Duiding Burgerplatform
Stop. Lever geen wapens of onderdelen zolang er een duidelijk risico is op ernstige schendingen van het oorlogsrecht. De export van F-35-onderdelen ging stil na een uitspraak van het gerechtshof. De Hoge Raad liet die afweging in oktober 2025 aan de Staat; het kabinet zei toen dat hervatting niet in de rede lag.
Bron. Getuigenissen en een ontkenning staan nu tegenover elkaar. Dat vraagt om onafhankelijk onderzoek naar hoe doelwitten en burgerschade werden afgewogen, en om bescherming van klokkenluiders en journalisten die dit naar buiten brengen.
Herstel. Onbelemmerde hulp en wederopbouw voor de mensen in Gaza, erkenning van slachtoffers aan alle kanten, en bescherming van Joodse en Palestijnse Nederlanders tegen haat.
Eerder schreven we over genocide-onderzoeker Omer Bartov, over de Israëlische journalist Gideon Levy en over de Nederlandse rol.
Bron: RENZE, RTL 4, 28 september 2026; The Guardian; Israëlisch leger via Algemeiner, 1 oktober 2026; JTA, 18 september 2026; OCHA, 30 september 2026; NOS; Rijksoverheid, 3 oktober 2025.
