Kennisbank

De Nederlandse woningnood wordt traditioneel benaderd als een puur kwantitatief bouwprobleem: er zouden te weinig stenen op elkaar liggen. De analyses en artikelen op Burgerplatform laten echter zien dat het probleem veel breder en fundamenteler is. Het gaat niet alleen om het aantal woningen, maar om de verdeling van de bestaande woonruimte, demografische en maatschappelijke ontwikkelingen, en de ecologische en ruimtelijke grenzen van Nederland.

Hoewel een ruime meerderheid van de Nederlanders pal achter het ideaal van de democratie staat, is het geloof in de Haagse politiek en het oplossend vermogen van de overheid gedaald tot een kritiek punt¹. Burgers haken niet af omdat ze onverschillig zijn, maar omdat de overheid hen te lang als passieve consumenten heeft behandeld. Mensen zijn van nature homines democratici: we hebben een intrinsiek vermogen én de behoefte om samen vorm te geven aan onze leefomgeving². Om de complexe crises van vandaag op te lossen, moet de overheid niet alleen beloven te luisteren, maar burgers weer structureel de ruimte geven om mee te beslissen.

In het akkoord van Parijs hebben de betrokken partijen met elkaar afgesproken dat de opwarming van de aarde moet worden beperkt tot 1,5 a 2 graden. 

Onderzoeksinstituut Carbon Brief heeft onlangs uitgezocht hoveel carbon uit het wereldwijde carbonbudget nog verbrand kunnen worden om onder de 1,5 graden te blijven. Lees hier hun rapportage 'Analysis: How much ‘carbon budget’ is left to limit global warming to 1.5C?'.

Mestgas uit de veehouderij is niet groen. Toch telt de overheid het als hernieuwbaar en betaalt ze ervoor: in de SDE++-ronde van 2025 ging 602 miljoen euro naar vergisting tot groen gas, en vanaf 2027 betalen huishoudens mee via de bijmengverplichting. Zo krijgt mest een verdienmodel dat de veestapel in stand houdt, een perverse prikkel. Burgerplatform wil als stopmaatregel dat mestgas niet meer als groen gas meetelt voor subsidie of bijmengverplichting, met het geld naar warmtepompen en isolatie; volgens onze MKBA levert dat indicatief zo'n 330 miljoen euro per jaar op.

Ongezonde voeding draagt bij aan overgewicht, dat in Nederland sterk toeneemt. Volgens het RIVM gaat ruim 1,5 miljard euro per jaar aan zorguitgaven naar overgewicht (2022, alleen zorgkosten). Tegelijk is het voedselsysteem een verdienmodel waarin goedkoop en ongezond aanbod de norm is. Burgerplatform onderzoekt hoe preventie de gezonde keuze makkelijker en goedkoper kan maken; de analyse staat nog aan het begin en iedereen kan bijdragen.

Global warming is al in 1890 door Arrhenius beschreven, maar ook in 1985 getuigden Amerikaanse wetenschappers over de impact van uitstoot van broeikasgassen. Door een isolerende deken in de atmosfeer wordt er meer warmte van de zon vastgehouden. Voor 90% wordt deze opgenomen in de oceanen. 

 

 

Een groot aantal partijen (gemeente Amsterdam, Schiphol) lobbien bij de regering voor een miljardensubsidie voor de verlenging van de Noord/Zuid lijn naar Schiphol.

Nederland verhoogt de defensie-uitgaven van 27,7 miljard euro in 2026 naar 3,5 procent van het bbp vanaf 2035: structureel ruim 19 miljard euro per jaar extra (planbureaus), terwijl het CPB de economische opbrengst dicht bij nul schat. Een Europese diplomatieke strategie voor oorlog en vrede met Rusland ontbreekt, en militaire uitstoot hoeft nergens verplicht te worden gemeld. Burgerplatform wil eerst af van sturen op een vast bbp-percentage, ten gunste van planning op benodigde capaciteit, en inzetten op Europese diplomatie, wapenbeheersing en volledige rapportage van militaire uitstoot.

De Koninklijke Shell moet een onberispelijke bedrijfsvoering hebben om het predicaat Koninklijk te mogen dragen. In hun eigen gedragsregels zegt Shell dat ze mensenrechten respecteren en voortdurend op zoek zijn naar manieren om de milieuschade die hun werkzaamheden veroorzaken te verminderen. Zembla wil weten hoe dit zich verhoudt tot de situatie in de Niger Delta. Daar voltrekt zich al decennia lang de grootste olieramp ter wereld. Sinds de dochteronderneming van Shell in 1958 in Nigeria de eerste olie uit de grond haalt, lekt er inmiddels ruim 12 miljoen liter ruwe olie de natuur in. De gevolgen zijn desastreus voor het milieu maar ook voor de gezondheid van de bevolking, die in grote armoede leeft. Volgens Shell wordt 95% van de lekken veroorzaakt door illegale activiteiten. Criminelen, bendes en lokale boeven zouden pijpleidingen vernielen voor eigen gewin. Shell wijst verantwoordelijkheid hiervoor af. Dan krijgt Zembla een explosief dossier in handen dat een ander licht werpt op de rol van Shell in de Niger Delta. Zembla onderzoekt: Hoe koninklijk gedraagt Shell zich in Nigeria? Lees meer: https://www.bnnvara.nl/zembla/artikel...

Gemiddeld gaat de Nederlandse natuur er sinds 1990 13 procent op vooruit (Living Planet Index, CBS), maar dat verhult een tweedeling: dieren in zoet water herstellen, terwijl soorten in open natuur, op boerenland en in vennen en hoogvenen achteruitgaan. Burgerplatform stelt voor dat de overheid eerst stopt met het zelf financieren van natuurverlies, zoals de fiscale landbouwvrijstelling en andere schadelijke subsidies. Daarna volgen een Stikstoffonds dat stuurt op gemeten uitstootvermindering en herstel per leefgebied. De analyse is in uitvoering en iedereen kan bijdragen.

Het stroomnet is in grote delen van Nederland vol. Volgens Boston Consulting Group kost die netcongestie de samenleving jaarlijks 10 tot 40 miljard euro aan gemiste bedrijvigheid en vertraagde woningbouw (indicatief). Burgerplatform wil eerst regels weghalen die individuele zelfconsumptie belonen en gedeelde opslag en energiegemeenschappen afremmen, zoals dubbele energiebelasting op opslag. Daarna moeten grote nieuwe stroomvragers, zoals datacentra, hun eigen extra duurzame opwek en opslag meebrengen in plaats van beslag te leggen op het net.

In 2003 werd in Nederland 57,5 miljard euro aan de gezondheidszorg uitgegeven, hetgeen overeenkomt met ongeveer 12% van het bruto binnenlands product (bbp). Per inwoner ging het om een bedrag van 3.550 euro. In 2005 is dit bedrag volgens het CBS gestegen naar 68,6 miljard euro. De kosten zijn volgens het CBS in 2017 verder opgelopen tot 97,5 miljard euro, 13,3% van het bbp.

Tata Steel is de grootste uitstoter van broeikasgassen en vervuilende stoffen in Nederland. Medewerkers overlijden veelal vroegtijdig ten gevolge slechte werkomstandigheden. De huidige regering wil helpen te vergroenen. Burgerplatform 'IJmond weer gezond' bepleit het goed afwegen van de opties. Zie wijmond.nl.

Dankzij subsidies wordt houtige biomassa (bomen, snoeihout) in grote mate gebruikt voor het opwekken van warmte en stroom. De Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen (KNAW) schreef al in 2015 dat er geen wetenschappelijke onderbouwing is voor dit beleid. Daarmee wordt er nu geld dat bedoeld is voor duurzame opwekking, ingezet om klimaatverandering te versnellen in plaats van af te remmen.

Een kringloopeconomie of circulaire economie is een economisch en industrieel systeem waarin geen eindige grondstofvoorraden worden uitgeput en waarin reststoffen volledig opnieuw worden ingezet in het systeem.

PFAS breken in de natuur niet af en zijn schadelijk voor de gezondheid. Het ministerie van IenW telt zo'n 4.000 locaties die mogelijk met PFAS vervuild zijn, maar een landelijk beeld van vervuiling en saneringskosten ontbreekt; bekende saneringen op 52 locaties kosten al minstens 68 miljoen euro (Investico). Burgerplatform wil eerst stoppen met nieuw PFAS-gebruik waar alternatieven bestaan, zoals PFAS-koeling in nieuwe datacentra, en vervuilers verplichten tot financiële zekerheid. Daarna moeten aansprakelijkheid en verjaring zo worden geregeld dat de vervuiler echt betaalt.

Stikstof komt vrij als ammoniak uit de veehouderij en als stikstofoxiden uit verkeer en industrie, en tast de natuur aan; op stikstofoverschot staat Nederland laatste van 18 vergeleken landen (CBS). Het kabinet trekt tot en met 2035 20 miljard euro uit voor de aanpak van stikstof, natuur en landbouw. Burgerplatform wil eerst stoppen met regelingen die de intensieve veehouderij in stand houden, en het geld laten sturen op gemeten minder uitstoot bij de bron. De analyse is in uitvoering en iedereen kan bijdragen.

In 2018 ging de Tweede Kamer het zogeheten Brede Welvaartsbegrip (BWB) gebruiken. In plaats van onze welvaart uit te drukken in het Bruto Binnenlands Product en de groei daarvan in twee cijfers achter de komma, gaat het BWB uit van de kwaliteit van leven (voor mens en dier). Dit komt tot uiting in een ‘dashboard’ van indicatoren.

Zonnestroom biedt enorme potentie terwijl de prijs steeds verder daalt. Verder zijn er meerdere mogelijkheden zijn om buffers te vormen.

Nederland voert een actief beleid om datacentra naar Nederland te halen, ook als deze centra diensten leveren die geen relatie hebben met Nederland. Zij worden gelokt met lage stroomprijzen, omdat de energiebelasting voor grootverbruikers veel lager is dan in omringende landen. HIer valt niet tegenop te werken met windturbines of zonnepanelen terwijl de werkgelegenheidseffecten beperkt zijn.

Ongeveer 30 procent van de Nederlanders woont binnen 250 meter van landbouwgrond. Het RIVM meet bij omwonenden een hogere blootstelling aan bestrijdingsmiddelen en noemt een verband met ziekten als Parkinson plausibel. Toch gaat de toelating uit van 'veilig, tenzij schade bewezen is', waardoor de bewijslast bij de samenleving ligt. Burgerplatform wil eerst stoppen met middelen die PFAS-afbraakproducten (TFA) in het grondwater brengen, te beginnen in grondwaterbeschermingsgebieden, en daarna toelating volgens het voorzorgbeginsel en een heffing waarmee de producent meebetaalt.

Het is essentieel dat de burger toegang heeft tot onafhankelijke journalistiek op zowel lokaal, regionaal, nationaal als internationaal niveau. De coronacrisis heeft de behoefte bij de burger voor onafhankelijk en betrouwbaar nieuws extra zichtbaar gemaakt.

Minder dan de helft van de Nederlanders (47%) beweegt voldoende, en ruim de helft vindt sport te duur. Juist mensen met een laag inkomen haken af, terwijl elke euro in sport en bewegen volgens de SROI-berekening 2,76 euro aan maatschappelijke waarde oplevert. In dit dossier werken we aan een recht op sport: betaalbaar naar draagkracht, dichtbij huis en geregeld door de gemeente.

Diverse rapporten en commissies hebben de tekortschietende handhaving van milieuwetten beschreven. Omgevingsdiensten hebben te weinig personeel en baseren zich veelal op gegevens die bedrijven zelf aanleveren.

Warmtenetten kunnen woningen van het gas halen, maar de regels sturen nu verkeerd: de warmteprijs volgt de gasprijs in plaats van de kosten, en netten op houtige biomassa of fossiele restwarmte mogen als duurzaam meetellen. Burgerplatform wil eerst die perverse prikkels weghalen, daarna warmtenetten alleen aanleggen waar een robuuste bron en dichte bebouwing ze laten winnen, en elders eerst isoleren met slim gestuurde warmtepompen. Volgens onze MKBA slaat het huidige verlies van zo'n 70 miljoen euro per jaar daarmee om in een plus van bijna 200 miljoen (indicatief).

Windenergie is een van de belangrijkste peilers van de verduurzaming van de energievoorziening. Door het instellen van een serieuze CO2 belasting van tenminste € 100,- per ton kan windenergie zonder beperkingen en subsidie groeien. Deze groei vindt primair plaats op zee waar turbines geplaatst worden die zo groot zijn dat zij over land niet meer te transporteren zijn.

Een integere overheid is een voorwaarde voor goed beleid. Want als belangen het winnen van gegevens en loyaliteit het wint van logica worden onze belangen niet gediend.

Veel mensen hebben problemen om rond te komen, mede door de sterk gestegen kosten van wonen (huur), energie en levensonderhoud.

Ruim een derde van de 68,8 miljoen passagiers op Schiphol stapte in 2025 alleen over: zij komen niet uit Nederland en gaan er niet heen, maar geluid, uitstoot en luchtvervuiling blijven hier. Burgerplatform wil de hubfunctie van Schiphol verkleinen en de luchtvaart beperken tot vluchten die economisch van belang zijn voor Nederland, met de trein in plaats van korte vluchten. Volgens onze MKBA levert dat indicatief zo'n 112 miljoen euro per jaar aan welvaart op, ruim 2,5 euro aan baten per euro aan kosten. Dit dossier heeft de hoogste kwaliteitsscore.

Het grootste deek van Nederland bestaat uit grasland. Wordt dus gebruikt voor veevoer.

Zie de kaart van ESA