Kennisbank

PFAS breken in de natuur niet af en zijn schadelijk voor de gezondheid. Het ministerie van IenW telt zo'n 4.000 locaties die mogelijk met PFAS vervuild zijn, maar een landelijk beeld van vervuiling en saneringskosten ontbreekt; bekende saneringen op 52 locaties kosten al minstens 68 miljoen euro (Investico). Burgerplatform wil eerst stoppen met nieuw PFAS-gebruik waar alternatieven bestaan, zoals PFAS-koeling in nieuwe datacentra, en vervuilers verplichten tot financiële zekerheid. Daarna moeten aansprakelijkheid en verjaring zo worden geregeld dat de vervuiler echt betaalt.
Nederland verhoogt de defensie-uitgaven van 27,7 miljard euro in 2026 naar 3,5 procent van het bbp vanaf 2035: structureel ruim 19 miljard euro per jaar extra (planbureaus), terwijl het CPB de economische opbrengst dicht bij nul schat. Een Europese diplomatieke strategie voor oorlog en vrede met Rusland ontbreekt, en militaire uitstoot hoeft nergens verplicht te worden gemeld. Burgerplatform wil eerst af van sturen op een vast bbp-percentage, ten gunste van planning op benodigde capaciteit, en inzetten op Europese diplomatie, wapenbeheersing en volledige rapportage van militaire uitstoot.

Dankzij subsidies wordt houtige biomassa (bomen, snoeihout) in grote mate gebruikt voor het opwekken van warmte en stroom. De Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen (KNAW) schreef al in 2015 dat er geen wetenschappelijke onderbouwing is voor dit beleid. Daarmee wordt er nu geld dat bedoeld is voor duurzame opwekking, ingezet om klimaatverandering te versnellen in plaats van af te remmen.

Schiphol is uitgegroeid tot een almachtige staat binnen de Nederlandse staat, mede door de inzet van achterbakse ‘social engineering’-technieken om politiek en omwonenden te beïnvloeden.
Gemiddeld gaat de Nederlandse natuur er sinds 1990 13 procent op vooruit (Living Planet Index, CBS), maar dat verhult een tweedeling: dieren in zoet water herstellen, terwijl soorten in open natuur, op boerenland en in vennen en hoogvenen achteruitgaan. Burgerplatform stelt voor dat de overheid eerst stopt met het zelf financieren van natuurverlies, zoals de fiscale landbouwvrijstelling en andere schadelijke subsidies. Daarna volgen een Stikstoffonds dat stuurt op gemeten uitstootvermindering en herstel per leefgebied. De analyse is in uitvoering en iedereen kan bijdragen.
Een integere overheid is een voorwaarde voor goed beleid. Want als belangen het winnen van gegevens en loyaliteit het wint van logica worden onze belangen niet gediend.
In 2018 ging de Tweede Kamer het zogeheten Brede Welvaartsbegrip (BWB) gebruiken. In plaats van onze welvaart uit te drukken in het Bruto Binnenlands Product en de groei daarvan in twee cijfers achter de komma, gaat het BWB uit van de kwaliteit van leven (voor mens en dier). Dit komt tot uiting in een ‘dashboard’ van indicatoren.

Global warming is al in 1890 door Arrhenius beschreven, maar ook in 1985 getuigden Amerikaanse wetenschappers over de impact van uitstoot van broeikasgassen. Door een isolerende deken in de atmosfeer wordt er meer warmte van de zon vastgehouden. Voor 90% wordt deze opgenomen in de oceanen. 

 

 

Ruim een derde van de 68,8 miljoen passagiers op Schiphol stapte in 2025 alleen over: zij komen niet uit Nederland en gaan er niet heen, maar geluid, uitstoot en luchtvervuiling blijven hier. Burgerplatform wil de hubfunctie van Schiphol verkleinen en de luchtvaart beperken tot vluchten die economisch van belang zijn voor Nederland, met de trein in plaats van korte vluchten. Volgens onze MKBA levert dat indicatief zo'n 112 miljoen euro per jaar aan welvaart op, ruim 2,5 euro aan baten per euro aan kosten. Dit dossier heeft de hoogste kwaliteitsscore.

Windenergie is een van de belangrijkste peilers van de verduurzaming van de energievoorziening. Door het instellen van een serieuze CO2 belasting van tenminste € 100,- per ton kan windenergie zonder beperkingen en subsidie groeien. Deze groei vindt primair plaats op zee waar turbines geplaatst worden die zo groot zijn dat zij over land niet meer te transporteren zijn.

Het stroomnet is in grote delen van Nederland vol. Volgens Boston Consulting Group kost die netcongestie de samenleving jaarlijks 10 tot 40 miljard euro aan gemiste bedrijvigheid en vertraagde woningbouw (indicatief). Burgerplatform wil eerst regels weghalen die individuele zelfconsumptie belonen en gedeelde opslag en energiegemeenschappen afremmen, zoals dubbele energiebelasting op opslag. Daarna moeten grote nieuwe stroomvragers, zoals datacentra, hun eigen extra duurzame opwek en opslag meebrengen in plaats van beslag te leggen op het net.
Exploitanten van kerncentrales zijn wettelijk maar tot circa 1,2 miljard euro per ongeval aansprakelijk, terwijl een zwaar ongeval honderden miljarden kan kosten (Fukushima: 385 tot 540 miljard euro); het restrisico ligt bij slachtoffers en belastingbetaler. Twee nieuwe centrales kosten volgens het kabinet 20 tot 30 miljard euro, en marktpartijen bouwen niet zonder stevige overheidssteun. Burgerplatform wil eerst het vrije budget voor kernenergie bevriezen tot er een integrale systeemtoets ligt, en exploitanten een risicoadequate premie of volledige aansprakelijkheid laten dragen.

Het leeuwendeel van de stroom in Nederland wordt nog steeds met gas of kolen opgewekt. Hoe meer stroom je verbruikt, hoe meer CO2-uitstoot je veroorzaakt. Logisch dus dat zakelijke grote verbruikers meer energiebelasting betalen dan kleinere verbruikers, zou je zeggen. Maar als één van de weinige landen ter wereld zet Nederland juist een premie op overmatig en slordig stroomverbruik.  

Lees meer in dit artikel van Jan Terlouw en Pier Vellinga: 'Ergste vervuilers komen weg met de laagste energiebelasting' en in dit artikel 'Niet de vervuiler, maar de consument betaalt'. 

Tata Steel is de grootste uitstoter van broeikasgassen en vervuilende stoffen in Nederland. Medewerkers overlijden veelal vroegtijdig ten gevolge slechte werkomstandigheden. De huidige regering wil helpen te vergroenen. Burgerplatform 'IJmond weer gezond' bepleit het goed afwegen van de opties. Zie wijmond.nl.

Inmiddels is in sommige gebieden de 1,5 graden opwarming realiteit. Er is geen onderbouwing om te wachten tot 2050 met het terugbrengen van de uitstoot naar 0.

Hoe schoner de lucht die we inademen, hoe gezonder het is. Voor bijvoorbeeld fijnstof is er geen ondergrens waaronder er geen gezondheidseffecten zijn. Zie ook het manifest van het Longfonds en de Long Alliantie Nederland.

In het akkoord van Parijs hebben de betrokken partijen met elkaar afgesproken dat de opwarming van de aarde moet worden beperkt tot 1,5 a 2 graden. 

Onderzoeksinstituut Carbon Brief heeft onlangs uitgezocht hoveel carbon uit het wereldwijde carbonbudget nog verbrand kunnen worden om onder de 1,5 graden te blijven. Lees hier hun rapportage 'Analysis: How much ‘carbon budget’ is left to limit global warming to 1.5C?'.

Het is essentieel dat de burger toegang heeft tot onafhankelijke journalistiek op zowel lokaal, regionaal, nationaal als internationaal niveau. De coronacrisis heeft de behoefte bij de burger voor onafhankelijk en betrouwbaar nieuws extra zichtbaar gemaakt.
Nederland voert een actief beleid om datacentra naar Nederland te halen, ook als deze centra diensten leveren die geen relatie hebben met Nederland. Zij worden gelokt met lage stroomprijzen, omdat de energiebelasting voor grootverbruikers veel lager is dan in omringende landen. HIer valt niet tegenop te werken met windturbines of zonnepanelen terwijl de werkgelegenheidseffecten beperkt zijn.
Nederland telde in 2025 3,6 miljoen runderen, 9,8 miljoen varkens en 88 miljoen kippen (CBS). De omvang van die veestapel is de gemeenschappelijke oorzaak van problemen met stikstof, mest, water, klimaat, ruimte en dierenwelzijn, terwijl de overheid die omvang via vrijstellingen, inkomenssteun en exportbevordering mee in stand houdt. Burgerplatform wil eerst die prikkels afbouwen en daarna een voorspelbaar krimppad. Krimp van 5 tot 10 procent van de rundveestapel levert volgens onze MKBA indicatief zo'n 320 miljoen euro per jaar op aan minder uitstoot; de kosten voor boer en keten zijn nog PM.
Hoewel een ruime meerderheid van de Nederlanders pal achter het ideaal van de democratie staat, is het geloof in de Haagse politiek en het oplossend vermogen van de overheid gedaald tot een kritiek punt1. Burgers haken niet af omdat ze onverschillig zijn, maar omdat de overheid hen te lang als passieve consumenten heeft behandeld. Mensen zijn van nature homines democratici: we hebben een intrinsiek vermogen én de behoefte om samen vorm te geven aan onze leefomgeving2. Om de complexe crises van vandaag op te lossen, moet de overheid niet alleen beloven te luisteren, maar burgers weer structureel de ruimte geven om mee te beslissen.
Ongeveer 30 procent van de Nederlanders woont binnen 250 meter van landbouwgrond. Het RIVM meet bij omwonenden een hogere blootstelling aan bestrijdingsmiddelen en noemt een verband met ziekten als Parkinson plausibel. Toch gaat de toelating uit van 'veilig, tenzij schade bewezen is', waardoor de bewijslast bij de samenleving ligt. Burgerplatform wil eerst stoppen met middelen die PFAS-afbraakproducten (TFA) in het grondwater brengen, te beginnen in grondwaterbeschermingsgebieden, en daarna toelating volgens het voorzorgbeginsel en een heffing waarmee de producent meebetaalt.
Stikstof komt vrij als ammoniak uit de veehouderij en als stikstofoxiden uit verkeer en industrie, en tast de natuur aan; op stikstofoverschot staat Nederland laatste van 18 vergeleken landen (CBS). Het kabinet trekt tot en met 2035 20 miljard euro uit voor de aanpak van stikstof, natuur en landbouw. Burgerplatform wil eerst stoppen met regelingen die de intensieve veehouderij in stand houden, en het geld laten sturen op gemeten minder uitstoot bij de bron. De analyse is in uitvoering en iedereen kan bijdragen.
Ongezonde voeding draagt bij aan overgewicht, dat in Nederland sterk toeneemt. Volgens het RIVM gaat ruim 1,5 miljard euro per jaar aan zorguitgaven naar overgewicht (2022, alleen zorgkosten). Tegelijk is het voedselsysteem een verdienmodel waarin goedkoop en ongezond aanbod de norm is. Burgerplatform onderzoekt hoe preventie de gezonde keuze makkelijker en goedkoper kan maken; de analyse staat nog aan het begin en iedereen kan bijdragen.

Steenkool is een fossiele brandstof en bestaat uit afzettingen van plantenresten die in het geologisch verleden zijn gevormd.

Het gebruik ervan in energiecentrales veroorzaakt de hoogste CO2 emissie per opgewekte kilowattuur vergeleken met andere brandstoffen (olie, gas).

De Tweede Kamer heeft zich uitgesproken voor sluiting van alle kolencentrales. Dit bleek de meest effectieve methode om emissies terug te dringen.

 

Diverse rapporten en commissies hebben de tekortschietende handhaving van milieuwetten beschreven. Omgevingsdiensten hebben te weinig personeel en baseren zich veelal op gegevens die bedrijven zelf aanleveren.
De Nederlandse woningnood wordt traditioneel benaderd als een puur kwantitatief bouwprobleem: er zouden te weinig stenen op elkaar liggen. De analyses en artikelen op Burgerplatform laten echter zien dat het probleem veel breder en fundamenteler is. Het gaat niet alleen om het aantal woningen, maar om de verdeling van de bestaande woonruimte, demografische en maatschappelijke ontwikkelingen, en de ecologische en ruimtelijke grenzen van Nederland.
De hersteloperatie voor de toeslagenaffaire is zelf een probleem geworden. De Algemene Rekenkamer raamde de kosten eind 2023 op circa 8 miljard euro; inmiddels is er 11,7 miljard beschikbaar en tot en met 2025 circa 6,9 miljard uitgegeven. Van de 20.314 ouders die zich meldden voor aanvullende schade kreeg 3.973 een vergoeding, en de Raad van State noemt de besluitvorming te traag. Daarbij kwamen 64 miljoen documenten aan het licht die waren achtergehouden. Burgerplatform wil dat de kosten van uitvoering vooraf worden doorgerekend, zodat een stelsel niet opnieuw ontspoort voordat iemand ingrijpt.

De verbranding van olie en aardgas stoot het meeste CO2 uit, terwijl planten en oceanen de balans enigszins herstellen door kooldioxide op te nemen.

Hier is een overzicht van relevante gegevens van politieke partijen.