Veeteelt

Nederland telde in 2025 3,6 miljoen runderen, 9,8 miljoen varkens en 88 miljoen kippen (CBS). De omvang van die veestapel is de gemeenschappelijke oorzaak van problemen met stikstof, mest, water, klimaat, ruimte en dierenwelzijn, terwijl de overheid die omvang via vrijstellingen, inkomenssteun en exportbevordering mee in stand houdt. Burgerplatform wil eerst die prikkels afbouwen en daarna een voorspelbaar krimppad. Krimp van 5 tot 10 procent van de rundveestapel levert volgens onze MKBA indicatief zo'n 320 miljoen euro per jaar op aan minder uitstoot; de kosten voor boer en keten zijn nog PM.

De analyse

Analyse

Omvang veestapel als oorzaak: stikstof, mest, water, klimaat, ruimte, dierenwelzijn en gezondheid als uitlaten

De omvang van de Nederlandse veestapel is de gemeenschappelijke oorzaak van meerdere problemen die nu vaak los worden aangepakt: stikstof, mest, water, klimaat, ruimtebeslag, dierenwelzijn en gezondheid. In 2025 telde Nederland 3,64 mln runderen, 9,77 mln varkens, 87,7 mln kippen en 0,63 mln geiten op 1,79 mln ha cultuurgrond (CBS). De veestapel produceerde 74 mld kg mest met 439,6 mln kg stikstof en 141,5 mln kg fosfaat; rundvee levert ca. twee derde van de stikstof. Nederland staat 18e van 18 op stikstofoverschot (164 kg N/ha), 69,9% van de landnatuur krijgt te veel stikstof. De landbouwexport was 137,5 mld euro. Tegelijk financiert de overheid de omvang mee via regelingen (landbouwvrijstelling 1,4 mld, OVB-vrijstelling 343 mln, zuivelvrijstelling 326 mln, GLB-basisbetaling 338 mln, borgstellingskrediet 60 mln) en besteedt zij 20 mld aan de stikstofpot. PBL: zonder generieke korting van 5-10% van de dierrechten wordt het ammoniakdoel 2035 niet gehaald.

Financieel lek: € – mln per jaar

Lees de analyse ›

Over dit dossier

Boeren:

67% van het landoppervlak
50% van de stikstofdepositie
14% van de broeikasgassen
> € 725 mln subsidie / jaar
< 2% van de werkgelegenheid
< 2% van het nationaal inkomen
75% is export
70% vd dieren=export
NL 2e landbouwexporteur ter wereld
Pjr 25 miljoen varkens geproduceerd.
1 kg varkensvlees=9 kg voer
1 kg rundvlees=25 kg voer +15000 ltr water

We slachten per dag in NL

1.621.457 kuikens
52.764 kippen
43.767 varkens
4.132 kalveren
1.440 lammeren
1.204 koeien
721 geiten
532 schapen

Het boerenland is er slecht aan toe. Het gevolg van overmatig gebruik van kunstmest en bestrijdingsmiddelen, van steeds meer dieren en hoge opbrengsten per hectare. De intensieve landbouw heeft desastreuze gevolgen voor de bodemvruchtbaarheid. Als we willen dat ook de generaties na ons nog te eten hebben, zal het systeem fundamenteel moeten veranderen. Maar boeren die willen omschakelen naar biologisch zeggen dat hun bank deze omschakeling frustreert. Zembla onderzoekt wie er verantwoordelijk zijn voor de uitgeputte bodem.