Ziekte en overlijden veroorzaakt door medicijngebruik
Medicijnen kunnen mensen helpen maart ook (onbedoelde) schade aanrichten door verkeerd gebruik, neveneffecten of verkeerde voorschrijving
Bedragen per jaar
Bandbreedte: we maken onzekerheid zichtbaar. Je ziet steeds de laagste en de hoogste onderbouwde schatting. De balk toont die bandbreedte; het streepje is de middenwaarde, als die bekend is. Klik op een bedrag om te zien waar het vandaan komt.
Wat betekenen deze labels?
Deze databank is een open project: iedereen kan de cijfers controleren en verbeteren. Daarom laten we bij elk cijfer zien hoe sterk het onderbouwd is.
- Datakwaliteit A t/m D (analyse)
- Samenvattend oordeel over de doorrekening van een analyse. Het weegt mee hoeveel van het berekende welvaartseffect op een bron of kengetal rust, hoeveel posten nog PM zijn en de zwakste betrouwbaarheidsklasse van de onderdelen die zwaar meetellen. A is het sterkst onderbouwd; D betekent zwak onderbouwd of nog niet doorgerekend.
- Aandeel met bron
- Welk deel van het berekende welvaartseffect (in euro’s) rust op een vastgelegde bron of kengetal.
- PM-post
- Post pro memorie: een effect waarvan we weten dat het bestaat, maar dat nog niet in euro’s is uitgedrukt. Hoe meer PM-posten, hoe onvollediger het totaal.
- Betrouwbaarheidsklasse
- Onderbouwd: bedragen en kernclaims zijn herleidbaar tot een officiële of wetenschappelijke bron. Te herzien: de ordegrootte is plausibel, maar de bron is verouderd, onvolledig of niet specifiek. Niet extern gebruiken: nog niet onderbouwd of afwijkend van officiële cijfers. Bij een analyse tonen we de zwakste klasse van de onderdelen.
- Bronlabels
- Origineel gecontroleerd: we hebben het oorspronkelijke document zelf gelezen. Gecontroleerd door ander teamlid: een ander lid van het team las het origineel; wij namen de inhoud over. Secundair: alleen gezien via een samenvatting, zoekresultaat of andere bron, het origineel is niet ingezien. Nog niet geverifieerd: de bron is vastgelegd maar nog niet gecontroleerd. Klik op een label voor de toelichting.
- Betrouwbaarheid van een datapunt
- Score die de analist bij het vastleggen geeft: hoog (80 of meer van 100), middel (50 tot 80) of laag. Enkele oudere datapunten zijn op een schaal van 10 gescoord; die tonen we als x/10. Zonder score staat er ‘nog niet beoordeeld’.
- Internationaal cijfer
- Het cijfer komt uit een buitenlandse of mondiale bron en is niet specifiek voor Nederland. Gebruik het als orde van grootte, niet als Nederlandse waarde.
- Eigen afleiding
- Het cijfer staat niet letterlijk in een bron, maar is door ons berekend uit een of meer bronnen. De berekening staat in de toelichting.
- Concept
- Nog niet goedgekeurd of nog in bewerking. Tekst, effecten en bedragen kunnen nog veranderen.
Correctie of aanvulling voorstellen: met de knop stuur je een e-mail met het record en de pagina al ingevuld. Voorstellen worden alleen door een mens beoordeeld en doorgevoerd, en elke wijziging wordt gelogd.
- Schade huidig beleidper jaar
- nog niet becijferdAanvulling voorstellen
- Brede welvaartseffectenpakket, netto per jaar na overlapcorrectie
- nog niet becijferdAanvulling voorstellen
Open data: help mee. Zie je een fout, een betere bron of een ontbrekend cijfer in deze analyse? Stel een correctie of aanvulling voor. Voorstellen worden alleen door een mens beoordeeld en doorgevoerd; elke wijziging wordt gelogd.
Correctie of aanvulling voorstellenAnalyse
Uiteraard. Voor een stevige onderbouwing in uw MKBA-reeks is het essentieel dat alle verwijzingen direct traceerbaar en verifieerbaar zijn.
Hieronder vindt u de directe links naar de originele publicaties in de wetenschappelijke databases (zoals PubMed en The BMJ), inclusief de officiële DOI's en een korte toelichting van de kerncijfers per studie.
1. Internationale sleutelstudies (Medicatie & fouten als 3e doodsoorzaak)
-
Peter C. Gøtzsche (2014) — "Our prescription drugs kill us in large numbers"
-
Publicatie: Polish Archives of Internal Medicine (Pamw).
-
Directe link: PubMed (PMID: 25355584)
-
DOI: 10.20452/pamw.2503
-
Kernwaarde: Toont aan dat voorgeschreven medicatie de derde doodsoorzaak is in de VS en Europa. Ongeveer de helft hiervan overlijdt ondanks correct gebruik (bijwerkingen); de andere helft door vermijdbare fouten.
-
-
Martin A. Makary & Michael Daniel (2016) — "Medical error—the third leading cause of death in the US"
-
Publicatie: The BMJ.
-
Directe link: The BMJ (BMJ 2016;353:i2139)
-
DOI: 10.1136/bmj.i2139
-
Kernwaarde: Berekent de sterfte door medische fouten (waaronder medicatiefouten) op circa 251.000 doden per jaar in de VS, wat het statistisch de derde doodsoorzaak maakt. Legt uit dat dit onzichtbaar blijft in nationale ICD-overlijdensstatistieken.
-
-
J. Lazarou, B. H. Pomeranz & P. N. Corey (1998) — "Incidence of Adverse Drug Reactions in Hospitalized Patients"
-
Publicatie: JAMA (Journal of the American Medical Association).
-
Directe link: PubMed (PMID: 9555760)
-
Kernwaarde: Klassieke meta-analyse die aantoont dat correct voorgeschreven medicatie (dus exclusief fouten) door ernstige bijwerkingen de 4e tot 6e doodsoorzaak in Amerikaanse ziekenhuizen is.
-
2. Nederlandse bronnen (Voor de MKBA-parameters)
-
A. J. Leendertse, et al. (2008) — "Frequency of and risk factors for preventable medication-related hospital admissions in the Netherlands" (HARM-studie)
-
Publicatie: Archives of Internal Medicine (nu JAMA Internal Medicine).
-
Directe link: PubMed (PMID: 18809816)
-
Kernwaarde: De basis voor de Nederlandse schatting van vermijdbare ziekenhuisopnames (blijkt 5,6% van alle ongeplande opnames te zijn, waarvan 46,5% potentieel vermijdbaar is). Toont cognitieve achteruitgang, polyfarmacie en nierfunctie aan als belangrijkste risicofactoren.
-
-
A. J. Leendertse, et al. (2011) — "Preventable Hospital Admissions Related to Medication (HARM): Cost analysis of the HARM study"
-
Publicatie: Value in Health.
-
Directe link: Erasmus University Repository (RePub)
-
Kernwaarde: Onmisbaar voor uw MKBA. Deze studie berekende destijds de gemiddelde medische en maatschappelijke kosten (inclusief productieverlies) van één enkele vermijdbare medicatie-gerelateerde ziekenhuisopname.
-
3. Extra achtergrond & video (Voor presentaties of toelichting)
-
Video-presentatie Peter Gøtzsche:
In deze lezing op YouTube legt professor Gøtzsche in detail de methodologie, de verborgen klinische trialdata en de statistische berekeningen uit achter de claim dat medicijnen de derde doodsoorzaak zijn.