Uitstoot buiten de boeken: wat de Nederlandse klimaatboekhouding niet meetelt
De officiele Nederlandse broeikasgasuitstoot was 144,4 Mt CO2-eq in 2024 (NID 2026, inclusief LULUCF). Door boekhoudregels blijft een deel van de uitstoot die met Nederlandse activiteiten samenhangt buiten dat totaal of buiten de klimaatdoelen. Deze analyse brengt per post in beeld hoeveel dat is (Mt CO2-eq per jaar, meest recente jaar, met bandbreedte) en maakt onderscheid tussen vier categorieen: (A) ontbreekt echt in de nationale inventaris; (B) staat in de inventaris als memo-post of telt niet mee voor de doelen; (C) staat in de inventaris en telt mee, maar de toerekening of de prikkel is het probleem; (D) dubbeltelling of lock-in, geen extra uitstoot. Kern (midden, 2023/2024): B ongeveer 65 Mt (internationale lucht- en scheepvaart 46,9 Mt; biogene CO2 uit biomassa 18,2 Mt), dat is ongeveer 45% bovenop het nationale totaal. A ongeveer 35 Mt (netto importemissies van consumptie 33-35 Mt; militaire brandstof buiten Nederland circa 0,15 Mt). C 0,1-1,1 Mt (mestbonus groen gas en lock-in van de veestapel). D 0,1-1,7 Mt (toerekening van restwarmte, aftapwarmte en afvalwarmte). De categorieen mogen niet bij elkaar worden opgeteld; er is overlap (zie FullAnalysisText).
Boekhoudregels, geen ontbrekende metingen: (1) IPCC/UNFCCC: CO2 uit verbranding van biomassa is een memo-post en wordt geacht in LULUCF van het oogstland te worden geboekt; ETS en RED rekenen duurzame biomassa op nul. (2) Internationale lucht- en scheepvaart: memo-post op basis van in Nederland verkochte brandstof, buiten het nationale totaal en buiten het doel van de Klimaatwet; alleen deels onder emissiehandel (zeescheepvaart sinds 2024 gefaseerd, luchtvaart alleen vluchten binnen de EER). (3) Territoriaal principe: uitstoot elders voor Nederlandse consumptie telt niet; omgekeerd telt uitstoot voor export wel mee. (4) Militaire uitstoot: alleen brandstof die in Nederland voor militaire doelen wordt geleverd (1.A.5); missies in het buitenland en de keten (materieel, munitie) niet. (5) RED: mest als reststroom (nulallocatie) plus mestbonus voor vermeden opslagmethaan maakt groen gas uit mest boekhoudkundig negatief; dezelfde vermeden methaan kan ook als reductie in de landbouwsector verschijnen, en de prikkel per m3 beloont het op peil houden van de mestproductie. (6) Warmte: de concept-Regeling collectieve warmte telt restwarmte zonder warmtepomp als 100% hernieuwbaar en de aftapmethode rekent afval- en gascentralewarmte op 9-13 kg CO2/GJ; de bronemissie staat volledig bij industrie of elektriciteit (ETS), maar niet op het warmte-etiket. (7) Metriekkeuze: GWP100 bepaalt het gewicht van methaan (GWP20 zou het circa drie keer zwaarder wegen, GWP* bij stabiele veestapel lichter).
Bedragen per jaar
Bandbreedte: we maken onzekerheid zichtbaar. Je ziet steeds de laagste en de hoogste onderbouwde schatting. De balk toont die bandbreedte; het streepje is de middenwaarde, als die bekend is. Klik op een bedrag om te zien waar het vandaan komt.
Wat betekenen deze labels?
Deze databank is een open project: iedereen kan de cijfers controleren en verbeteren. Daarom laten we bij elk cijfer zien hoe sterk het onderbouwd is.
- Datakwaliteit A t/m D (analyse)
- Samenvattend oordeel over de doorrekening van een analyse. Het weegt mee hoeveel van het berekende welvaartseffect op een bron of kengetal rust, hoeveel posten nog PM zijn en de zwakste betrouwbaarheidsklasse van de onderdelen die zwaar meetellen. A is het sterkst onderbouwd; D betekent zwak onderbouwd of nog niet doorgerekend.
- Aandeel met bron
- Welk deel van het berekende welvaartseffect (in euro’s) rust op een vastgelegde bron of kengetal.
- PM-post
- Post pro memorie: een effect waarvan we weten dat het bestaat, maar dat nog niet in euro’s is uitgedrukt. Hoe meer PM-posten, hoe onvollediger het totaal.
- Betrouwbaarheidsklasse
- Onderbouwd: bedragen en kernclaims zijn herleidbaar tot een officiële of wetenschappelijke bron. Te herzien: de ordegrootte is plausibel, maar de bron is verouderd, onvolledig of niet specifiek. Niet extern gebruiken: nog niet onderbouwd of afwijkend van officiële cijfers. Bij een analyse tonen we de zwakste klasse van de onderdelen.
- Bronlabels
- Origineel gecontroleerd: we hebben het oorspronkelijke document zelf gelezen. Gecontroleerd door ander teamlid: een ander lid van het team las het origineel; wij namen de inhoud over. Secundair: alleen gezien via een samenvatting, zoekresultaat of andere bron, het origineel is niet ingezien. Nog niet geverifieerd: de bron is vastgelegd maar nog niet gecontroleerd. Klik op een label voor de toelichting.
- Betrouwbaarheid van een datapunt
- Score die de analist bij het vastleggen geeft: hoog (80 of meer van 100), middel (50 tot 80) of laag. Enkele oudere datapunten zijn op een schaal van 10 gescoord; die tonen we als x/10. Zonder score staat er ‘nog niet beoordeeld’.
- Internationaal cijfer
- Het cijfer komt uit een buitenlandse of mondiale bron en is niet specifiek voor Nederland. Gebruik het als orde van grootte, niet als Nederlandse waarde.
- Eigen afleiding
- Het cijfer staat niet letterlijk in een bron, maar is door ons berekend uit een of meer bronnen. De berekening staat in de toelichting.
- Concept
- Nog niet goedgekeurd of nog in bewerking. Tekst, effecten en bedragen kunnen nog veranderen.
Correctie of aanvulling voorstellen: met de knop stuur je een e-mail met het record en de pagina al ingevuld. Voorstellen worden alleen door een mens beoordeeld en doorgevoerd, en elke wijziging wordt gelogd.
- Schade huidig beleidper jaar
- nog niet becijferdAanvulling voorstellen
- Brede welvaartseffectenpakket, netto per jaar na overlapcorrectie
- nog niet becijferdAanvulling voorstellen
Open data: help mee. Zie je een fout, een betere bron of een ontbrekend cijfer in deze analyse? Stel een correctie of aanvulling voor. Voorstellen worden alleen door een mens beoordeeld en doorgevoerd; elke wijziging wordt gelogd.
Correctie of aanvulling voorstellen