Groei van het rijksambtenarenapparaat en externe inhuur (nulmeting)

Analyse

Deze analyse vormt de nulmeting (0-meting) voor scenario's over de inrichting van de rijksoverheid: hoeveel geeft het Rijk nu uit aan eigen personeel versus externe inhuur, en welke concrete dossiers verklaren de groei van de afgelopen jaren? De vier gekoppelde budgetitem-regels (zie analysis_budgetitem) kwantificeren dit: (1) totale personeelsuitgaven Rijk 2024 (afgeleid, circa EUR 23,8 mld), (2) externe inhuur Rijk 2024 (EUR 3,67 mld, 15,4%), (3) eigen personeel/loonkosten Rijk 2024 (afgeleid, circa EUR 20,16 mld), (4) cumulatieve kosten hersteloperatie toeslagenaffaire (EUR 7,2 mld, peildatum januari 2024).

Open punt: voor de Groningse aardbevingsschade (IMG/NCG) is alleen een kostenratio per uitgekeerde euro gevonden (SourceId 10), geen absoluut jaarlijks fte-aantal of uitvoeringskosten-totaal in euro's. Dit is gelogd als actiepunt om de nulmeting op dit punt te completeren zodra de IMG/NCG-jaarverslagen zijn doorzocht.

Voor het municipalisme-denken van Burgerplatform is relevant dat een aanzienlijk deel van deze groei zit in uitvoeringsorganisaties die relatief dicht bij de burger opereren (Dienst Toeslagen, IMG, NCG) - een aanwijzing dat sommige van deze taken en het bijbehorende personeel op termijn richting gemeenten/regio's gedecentraliseerd zouden kunnen worden, mits de bijbehorende financiering meegaat.

Financieel lek (toegevoegd 20-9-2026): het bedrag hieronder is rechtstreeks afgeleid uit de vier budgetitem-regels hierboven, niet apart geschat. De ondergrens (€1.287 mln) is het bedrag waarmee de externe inhuur (€3.670 mln) de eigen, door de Tweede Kamer gestelde Roemernorm van maximaal 10% van de totale personeelsuitgaven (10% van €23.830 mln = €2.383 mln) overschrijdt - een harde, politiek erkende overschrijding. De bovengrens (€3.670 mln) is de volledige externe-inhuurpost, als maximaal scenario waarin deze hele post op termijn door eigen personeel vervangen zou kunnen worden. Maatschappelijke schade en schaderisico zijn bewust leeg gelaten: daarvoor ontbreekt een onderbouwde vertaalslag (vergelijk de CO2-prijsmethodiek bij Fossiele subsidies) - invullen zou een cijfer zijn dat niet aan een bron te herleiden is. Sociale schade (5/10), complexiteit (8/10) en escalatierisico (4/10) zijn een inhoudelijke inschatting op basis van vergelijking met andere analyses in dit overzicht, geen berekening - graag door Harmen te toetsen.