IenW wilde 50 procent minder Schiphol-geluid; het kabinet kwam uit op 15 tot 20 procent

(foto: GerardvdSchaaf, Wikimedia Commons, CC BY 2.0)
Nieuws Eind 2021 wilde IenW de geluidbelasting rond Schiphol in de orde van 50 procent verlagen ten opzichte van 2019, met zichtjaar 2035. Andere ministeries vonden dat te snel en te groot, blijkt uit Woo-documenten die RTL Z opvroeg. Het geldende LVB hanteert sindsdien 1 november 2026 een plafond van 478.000 vliegbewegingen en een geluidsdoel van 20 procent minder ernstig gehinderden, waarvan 15 procent als eerste stap. Die percentages zijn niet zonder meer vergelijkbaar met de oorspronkelijke 50 procent.

Uit documenten die RTL Z opvroeg op grond van de Wet open overheid blijkt dat het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat eind 2021 een vergaande beperking van de geluidbelasting rond Schiphol wilde. IenW hoopte op een reductie "in de orde van grootte" van 50 procent ten opzichte van 2019, vastgelegd in wet- en regelgeving, met 2035 als zichtjaar. Ambtenaren noemden dat ambitieus maar haalbaar. Andere ministeries vonden de plannen "veel te snel en te groot". Daarna werd ingezet op een gefaseerde aanpak. src:2713 src:2722 src:2723

De aanleiding was druk van de Stichting Recht op Bescherming tegen Vlieghinder en de wens om hinder te beperken en de leefbaarheid te verbeteren. Financiën, mede-eigenaar van Schiphol en KLM, vreesde gevolgen voor draagkracht en concurrentiepositie als kosten zouden worden doorbelast, en wilde geen tariefstijging. Defensie waarschuwde dat een wettelijk reductiedoel de staat zou kunnen vastzetten, "een nieuwe Urgenda". IenW verwachtte zelf een beperkte impact op luchthaven- en vliegtarieven. Dat zijn departementale inschattingen, geen doorgerekende effecten. src:2713

De halvering in 2035 was daarna niet langer het uitgangspunt, evenmin een verdergaand pakket van opkopen en isoleren van woningen. Volgens RTL werden later vier geluidsdoelen geformuleerd, met percentages van 15 of 20 procent, ten opzichte van een referentiesituatie per november 2024 en te realiseren uiterlijk in 2029. Die percentages zijn niet zonder meer vergelijkbaar met de 50 procent ten opzichte van 2019. IenW noemt dat zelf appels met peren. src:2713

De huidige doelen zijn volgens IenW niet het eindpunt. In het coalitieakkoord is afgesproken dat Schiphol in de nacht de helft stiller moet zijn dan in 2024; IenW zegt tegen RTL dat dit in 2030 moet, en dat de Tweede Kamer begin 2027 wordt geïnformeerd. src:2713 src:2721

Verdieping

De Woo-stukken zijn op 17 november 2026 openbaar gemaakt op open.overheid.nl: het besluit (kenmerk 2026-67), de inventarislijst en 164 pagina’s vrijgegeven documenten. src:2722 src:2723 src:2724 Op 25 februari 2022 informeerde het kabinet de Kamer over een programmatische aanpak geluid langs drie sporen: bronmaatregelen, gevelisolatie en innovatie. Een reductie van 50 procent staat in die brief niet. src:2715

Op 24 juni 2022 koos het kabinet voor een maximum van 440.000 vliegtuigbewegingen, in plaats van 500.000 in het ontwerp-LVB. Minder vluchten leiden volgens de brief tot minder geluidbelasting en minder uitstoot van CO2, stikstof en (ultra)fijnstof, zonder percentage. Voor een toereikend netwerk noemt de brief grofweg 400.000 tot 440.000 bewegingen. src:2714

Op 1 september 2023 diende het kabinet een pakket in bij de Europese Commissie: 452.500 vliegbewegingen per jaar en 28.700 in de nacht, met volgens IenW ongeveer 15 procent reductie per etmaal en 15 procent in de nacht, richting een doel van 20 procent minder geluidgehinderden. In mei 2024 werd het nachtvolume 27.000 en het jaarvolume een band van 460.000 tot 470.000, omdat meer van het doel via andere maatregelen zou worden ingevuld. src:2716 src:2717

In december 2024 stelde het kabinet de eerste fase bij naar 15 procent, met 478.000 bewegingen. Het Actieplan omgevingslawaai Schiphol 2024-2029 noemt min 20 procent voor het etmaal en min 15 procent voor de nacht; die 15 procent in de nacht zou in deze procedure al worden gehaald, de volle 20 procent binnen de planperiode tot 2029. Het LVB, in werking sinds 1 november 2026, legt 478.000 bewegingen en 27.000 nachtvluchten vast tot het doel van 20 procent minder ernstig gehinderden is bereikt. Daarna is groei tot 500.000 mogelijk als de geluidbelasting verder daalt. Of de 15 procent over 2026 is gehaald, blijkt volgens IenW uit monitoring begin 2027. src:2718 src:2719 src:2720 src:2721

Op dit platform staan al MKBA-alternatieven, zoals de referentie van 500.000 bewegingen (pol:347) en het SEO-plafond van 460.000 (pol:346).

Beschouwing

Dat het 50-procentvoorstel is afgeschaald, is een politieke lezing van de Woo-documenten zoals RTL die weergeeft. Of omwonenden er daarmee slechter op staan, is daarmee niet bewezen. De referenties verschillen (2019 versus november 2024), de zichtjaren verschillen (2035 versus 2029) en de maat verschilt: de ene keer geluidbelasting, de andere keer ernstig gehinderden of geluidgehinderden. Zonder die gelijkschakeling blijft "strenger" of "zwakker" een mening. src:2713 src:2718

De officiële lijn is intussen een wettelijk plafond van 478.000 vliegbewegingen en een restopgave naar 20 procent minder ernstig gehinderden, plus een nog uit te werken nachtdoel van 50 procent. Dat is beleid, geen sluitstuk van een MKBA. Effecten op gezondheid, klimaat, werkgelegenheid en verbindingen worden in de stukken deels genoemd, maar zelden in onderling vergelijkbare getallen bij elk scenario. src:2720 src:2721

Visie van Burgerplatform

In de Woo-stukken noemt IenW een reductie van 60 procent in 2035 ten opzichte van 2019 "niet overal haalbaar zonder krimp", en 70 procent "niet haalbaar zonder forse krimp". src:2723 Van die krimp als beleidsalternatief is geen scenario doorgerekend: er staan geen aantallen vliegbewegingen, geen hindercijfers en geen kosten-baten naast de isolatie- en uitkoopvarianten. Die varianten zijn wel uitgewerkt, tot 5,8 à 8,7 miljard euro bij het maximale niveau. src:2723 pol:447 pol:448 pol:449 pol:450 pol:451 pol:452

Volgens Burgerplatform was minder vluchten daarmee kennelijk taboe. Een middel dat volgens de stukken nodig zou zijn om 60 tot 70 procent reductie te halen, is niet als gelijkwaardig alternatief onderzocht. Wat resteert, is gevolgbeperking: isoleren en uitkopen. De vliegtuigen blijven vliegen, de overlast blijft bij omwonenden, en een groot deel van de rekening komt via de rijksbegroting of een heffing bij de samenleving terecht. Een MKBA hoort alle alternatieven, inclusief krimp, naast elkaar te zetten, met hetzelfde referentiejaar, dezelfde maat en de effecten die de bron wél geeft. Ontbrekende MKBA-cijfers worden hier niet verzonnen.

Betrokkenen

Analyses bij dit artikel

Via onderwerp

  • Luchtvaart Schiphol: onbeprijsde externe kosten en hubvolume boven maatschappelijk optimum

Via data

Via bronnen

lees hele artikel/document

Deel dit bericht

Blijf op de hoogte en stem mee over voorstellen

Vul je gegevens in om mee te doen

Wilt u uw e-mail hier invoeren?
Wilt u uw postcode hier invoeren?

Door aan te melden ga je akkoord met onze privacyverklaring. We delen je gegevens nooit met derden.

pageviews: 69

tinyurl: link