De juridische houdbaarheid van huurverhogingen in de vrije sector ligt opnieuw bij het Hof van Justitie van de Europese Unie. In een procedure van huurders tegen woonstichting Lieven de Key stelde de rechtbank Amsterdam op 17 juli 2026 zes prejudiciële vragen over de toepassing van Europese consumentenbescherming op een inflatiecorrectie met een aanvullende opslag van maximaal 7 procent. De procedure ligt stil tot het Hof antwoordt (zaak C-797/26). src:2488 src:2788
De Hoge Raad oordeelde op 29 november 2024 dat een afzonderlijke opslag van maximaal 3 procent boven indexatie, behoudens bijkomende omstandigheden in een individueel geval, niet oneerlijk is. src:2787 Dat betekent niet dat iedere huurverhoging rechtsgeldig is, en het beantwoordt de vraag voor hogere opslagen niet. Volgens een analyse van Kassa verschilt het opslagpercentage per verhuurder en huurcontract: van 1, 2, 3 of 4 procent tot 7 procent en mogelijk zelfs meer. src:2487 Hoe het Europese Hof hogere opslagen beoordeelt, is OPEN.
Centraal staat of beide onderdelen afzonderlijk mogen worden beoordeeld, of hun gezamenlijke effect beide onderdelen oneerlijk kan maken, en welke informatie een huurder bij het sluiten van het contract moet krijgen. Ook de werkelijke mogelijkheid om op te zeggen op een krappe woningmarkt en de voorzienbare betaalbaarheid spelen een rol. Dit zijn rechtsvragen, geen vastgestelde Europese oordelen over deze contracten.
Jurist Guido Zijlstra, die de huurders van Lieven de Key bijstaat, verwacht dat het Hof beide bedingen ongeldig verklaart, omdat ze volgens hem aan elkaar zijn gekoppeld. Alle huurverhogingen sinds het begin van het contract zouden dan vervallen en deze huurders zouden samen ongeveer een ton terugkrijgen; bij alleen het opslagbeding ligt het bedrag lager, maar nog altijd in de duizenden euro’s. src:2487 Dat is de verwachting van een procespartij, geen uitkomst. Een schikking is volgens hem nog niet bereikt en een antwoord van het Hof kan nog een jaar duren.
Voor huishoudens gaat het om bestaanszekerheid. In de Kassa-uitzending zegt een gepensioneerde huurster in Amsterdam dat haar huur steeg van 1.050 naar 1.642 euro terwijl haar inkomen met ongeveer een kwart daalde. Een alleenstaande ouder in Voorhout beschrijft een stijging van 920 naar bijna 1.200 euro bij een salaris dat niet meestijgt. Beiden bezuinigen op vakanties en uitgaven voor de kinderen, en verhuizen is volgens hen geen reëel alternatief. Dit zijn individuele ervaringen uit een televisieprogramma, geen representatief beeld van alle huurders in de vrije sector.
Verdieping
Scenario’s van de verhuurders zelf. De miljardenbedragen komen uit een CBRE-impactanalyse in opdracht van branchevereniging IVBN, van april 2024 en dus van vóór de Hoge Raad-uitspraak. CBRE rekende twee scenario’s door. In scenario 1 (“geen verhoging”) worden alle eerdere verhogingen teruggedraaid tot de aanvangshuur en is binnen lopende contracten geen jaarlijkse verhoging meer toegestaan: dat raakt indexatie én opslag, en past bij de verwachting van Zijlstra. Daarbij gaat het om tot 6,4 miljard euro terugbetaling (over vijftien jaar teruggerekend), tot 87,4 miljard euro aan cumulatief gederfde huurinkomsten tot en met 2040 en een waardedaling van 24 tot 40 procent. In scenario 2 (“CPI”) blijft inflatiecorrectie toegestaan maar vervallen verdere verhogingen, en worden verhogingen boven CPI terugbetaald. Dat komt het dichtst bij een uitspraak waarbij alleen de opslag vervalt: circa 1,7 miljard euro terugbetaling, 24 miljard euro gederfde huurinkomsten (piek in 2031) en 10 tot 30 procent waardedaling. src:2794 src:2792 CPI plus een vast percentage, zoals de 3 procent van de Hoge Raad, rekende CBRE niet door. Het zijn scenario’s (SCHATTING) van een belanghebbende, geen vastgestelde gevolgen; de bedragen zijn inkomsten, geen winst. Volgens CBRE kwamen de verhogingen van IVBN-leden de afgelopen vijftien jaar nauwelijks boven inflatie en loon uit. Het directe rendement van 3,51 procent (MSCI) zou tot 2030 gemiddeld 1,7 (scenario 1) resp. 1,22 procentpunt (scenario 2) dalen. src:2794 Een kantonrechter liet een Stadgenoot-huurder circa 30.357 euro te veel betaalde huur terugkrijgen omdat het indexatiebeding ontbrak. src:2487
Wettelijk maximum is niet de toets. In 2026 geldt voor de vrije sector een wettelijk maximum van 4,4 procent (inflatie 3,4 plus 1 procentpunt). src:2789 Binnen dat maximum blijven beantwoordt niet of een beding eerlijk is. Stadgenoot en Lieven de Key stellen nooit meer te hebben verhoogd dan toegestaan; volgens hen gaat het om de formulering, niet om de feitelijke verhogingen. src:2487
Waar zit de marge? Bij Vesteda bedroegen de exploitatiekosten in 2024 28,0 procent van de bruto huur en de rente circa 15 procent, tegen gemiddeld 2,5 procent waarvan 94 procent vast; de LTV was circa 26 procent. src:2790 Een nominale rente- of rendementseis bevat al een vergoeding voor verwachte inflatie (Fisher: nominale rente is reële rente plus verwachte inflatie). Wie ook het kapitaaldeel van de huur met CPI indexeert, vergoedt die inflatie in feite dubbel. Volgens de analyse van Burgerplatform geeft dat een rendementsverbetering ten opzichte van kostendekkende indexatie: naar onze schatting enkele miljarden euro’s cumulatief sinds 2015, afhankelijk van aannames over het kapitaalaandeel en de kostenstijging. Voorbehoud: onderhouds- en verduurzamingskosten stegen sinds 2022 sneller dan de huur, en voor eigen vermogen geldt het argument alleen als de rendementseis nominaal is en niet expliciet reëel.
Rekenvoorbeeld (SCHATTING, illustratie) bij 1.000 euro huur, 28 procent exploitatie en 3 procent CPI: kostendekkend is ongeveer +8,40 euro; volledige CPI-indexatie van de hele huur +30 euro; CPI plus 1 procentpunt +40 euro. Volgens MSCI behaalden Nederlandse institutionele huurwoningen over 2016–2025 gemiddeld 10,5 procent totaalrendement per jaar: 3,3 procent direct rendement en 7,1 procent waardestijging. src:2791
Beschouwing
Belangen en tegenargumenten. Hoogleraar Peter Boelhouwer zegt in Kassa dat het een “regelrechte ramp” zou zijn voor de woningmarkt als verhuurders massaal terug moeten naar de aanvangshuur en miljarden moeten terugbetalen. src:2487 Die waarschuwing sluit aan bij het frame van de verhuurderszijde: IVBN, CBRE en Aedes kwamen niet naar de uitzending, en Aedes, die volgens Kassa circa 125.000 vrije-sectorwoningen van corporaties vertegenwoordigt, noemt de gevolgen theoretisch groot maar gaat vooralsnog uit van de lijn van de Hoge Raad. Het is een visie en geen rechterlijke conclusie. Tegenargumenten relativeren het kostenmodel: niet alle rente is vast, herfinanciering en belastingen (onder meer ozb) kunnen stijgen, verduurzaming is geen pure CPI-kost en beleggers rekenen op marktwaarde. Oud-CPB-directeur Coen Teulings voegt een bredere kritiek toe: volgens hem verkleint het huidige huurbeleid het aanbod doordat particuliere verhuurders verkopen (Burgerplatform over Teulings). Ook de kosten van nieuwbouw spelen mee; over marktwerking in de bouw zie dit artikel. Die argumenten nemen de kernvraag niet weg: levert CPI plus opslag op de hele huur structureel meer op dan de werkelijke kostenstijging?
Corporaties apart. Voor corporaties als Lieven de Key en Stadgenoot geldt dit anders. Zij hebben geen winstoogmerk. De uitgaven van corporaties aan onderhoud, woningverbetering en verduurzaming stegen van 8,4 miljard euro in 2021 naar 12,1 miljard euro in 2024 (nominaal +44 procent), en volgens de Aedes-benchmark 2025 liep het tekort op het huishoudboekje op naar 48 euro per verhuureenheid per maand. src:2793 src:2675 “Extra winst” is voor corporaties dus geen dekkende formulering.
Een financieel belang van verhuurders neemt de consumentenrechtelijke toets niet weg. Tegelijk is nog niet vastgesteld welke huurders hoeveel kunnen terugkrijgen. Het gaat om bedingen in vrije-sectorcontracten; dit mag niet zonder meer worden uitgebreid tot iedere huurwoning of huurverhoging.
Visie van Burgerplatform
Wie een huurcontract tekent, moet kunnen voorzien wat de huur doet; voor huishoudens met een vast of dalend inkomen is dat een kwestie van bestaanszekerheid. Een bandbreedte waarbij de verhuurder jaarlijks zelf een percentage kiest, past daar slecht bij. Wij zien het risico van terugbetalingen vooral als een beleggersrisico en niet als een bewezen “ramp” voor de hele woningmarkt; dat is onze visie, geen vastgestelde uitkomst.
De CBRE-cijfers zijn claimscenario’s van belanghebbenden en meten inkomsten, geen marge. De hoogste bedragen horen bij het scenario waarin ook de indexatie vervalt en bewijzen dus niet dat alleen de opslag zulke bedragen oplevert. Wat ze wel laten zien, is dat volgens de verhuurders zelf ook bij behoud van inflatiecorrectie circa 24 miljard euro aan huurinkomsten tot 2040 afhangt van verhogingen boven inflatie, en dat het directe rendement daardoor ongeveer een derde lager zou uitvallen. Wij zien dat als aanwijzing dat de huidige systematiek van indexatie plus opslag beleggers een aanzienlijke rendementsverbetering oplevert; dat is een visie die nog een onafhankelijke doorrekening vraagt.
Burgerplatform werkt aan een voorstel voor een aangepaste huurwet die de stijging van de werkelijke kosten, met name het exploitatiedeel, tot uitgangspunt neemt, met als richting om marges terug te brengen naar een normaal beleggingsrendement voor pensioenfondsen. Dat is een beleidsrichting, nog geen uitgewerkt wetsvoorstel.