"De media houden dit narratief in stand" Jasper van Dijk in gesprek met Ewald Engelen
5-1-2026
Engelen plaatst de oorlog in Oekraïne in een bredere historische en geopolitieke context en zet vraagtekens bij het dominante NAVO- en mediaframe. Ze bespreken onder meer de rol van elites en het militair-industrieel complex, oorlogsmoeheid onder bevolkingen, de nasleep van 1989, NAVO-uitbreiding en de westerse omgang met internationaal recht. Ook komt de opkomst van een multipolaire wereldorde aan bod en de vraag welke rol Europa daarin kan spelen, tussen de Verenigde Staten, Rusland en China. Aan het einde van het gesprek gaat Engelen in op het belang van kritisch lezen, het doorbreken van vaste denkframes en zijn pleidooi voor diplomatie en het VN-handvest boven verdere militarisering.
In deze video van De Nieuwe Wereld bespreekt Jasper van Dijk met filosoof en hoogleraar Ewald Engelen zijn boek "Oorlogsmieten: Ongewenste opstellen". Engelen analyseert hierin de vernauwing van het publieke debat en de toenemende drang naar bewapening in Europa.
Hier is de samenvatting zonder tijdsaanduidingen:
De Rol van de Media en het 'NAVO-narratief'
Engelen stelt dat de gevestigde media hun maatschappelijke missie verzaken door weinig ruimte te bieden aan dissidente geluiden. Hij beschrijft hoe redacties werken met "tegenlezers" die kritische kanttekeningen plaatsen bij opiniestukken die afwijken van de dominante consensus. Sinds de coronacrisis en de oorlog in Oekraïne is er volgens hem sprake van een kokerblik en een angst om buiten het heersende narratief te treden. Dit heeft geleid tot de groei van alternatieve media, waar volgens Engelen wel een levendig en pluriform debat plaatsvindt.
Militarisering en Economische Gevolgen
Een centraal thema is de enorme stijging van de defensie-uitgaven in Europa. Engelen waarschuwt dat de miljarden die naar defensie gaan ten koste zullen gaan van zorg, onderwijs en volkshuisvesting. Hij spreekt over een militair-industrieel complex dat baat heeft bij het in stand houden van vijandbeelden om budgetten veilig te stellen. Hij verwacht dat de wal het schip zal keren wanneer burgers de bezuinigingen in de publieke sector daadwerkelijk gaan voelen.
Geopolitiek en de Relatie met Rusland
Engelen pleit voor een realistischere en minder morele benadering van de geopolitiek. Hij wijst op de westerse hypocrisie waarbij we andere landen de les lezen over democratie, terwijl we zelf vaak machtspolitiek bedrijven. Europa zou volgens hem meer een eigen koers moeten varen, los van de Verenigde Staten, en de relatie met het Euraziatische continent (inclusief Rusland) moeten normaliseren. Vrede kan volgens hem alleen bereikt worden door weer met elkaar in gesprek te gaan en begrip te tonen voor elkaars veiligheidsbelangen, conform het VN-handvest.
Persoonlijke Reflectie en Toekomstvisie
Engelen ziet zichzelf als een ontmaskeraar die mythes doorprikt. Hij put hoop uit de politieke instabiliteit: omdat politici sneller wisselen, ontstaat er vaker ruimte voor een schone lei en nieuwe diplomatieke wegen. Zijn advies aan de kijker is om zelf op zoek te gaan naar informatie die buiten het gevestigde frame valt en altijd kritisch te blijven lezen.
Deel dit bericht
pageviews: 44
